انسان به آستان فانى و زايل و متغير سر فرود نمىآورد ، دنبال معشوق كامل و ثابت و ابدى مىگردد ، طالب پيوند با ابديت است ، در خميره اش اين عشق و علاقه به ابديت هست و هم فطرت عقل كه آثار تسخير و مربوبيت همان طورى كه در من است در چرخ عظيم هم هست پس حقيقتى ماوراء اين نظام محسوس هست . يكى از علايم فطرىبودندين نوع مشتريان دين است : 24 . عطف به صفحه 224 ، يكى از دلايل و علايم اينكه دين از مطامع شخصى و خوف و جهل برنمىخيزد بلكه عاطفه اى است شريف در انسان اين است كه مشتريهاى دين آدمهاى شريف و به قول قرآن متقين هستند . دين از اين طبقه مردمان ، مردمانى كامل مىسازد . تأثير و قدرت دين در غير مواردى است كه پول قدرت تأثير دارد . پول از افراد دنى و پست و خودپرست و شهوتران ، اجير و مزدور و شقى مىسازد و دين از مردم شريف مردمى فداكار و باگذشت مىسازد . دين در منطقه اى اثر مىگذارد كه پول اثر نمىگذارد . * ( و الَّف بين قلوبهم لو انفقت ما فى الارض جميعاً ما الَّفت بين قلوبهم . ) * بايد به تاريخ مراجعه كرد و مصنوعات دين را ديد كه چگونه مصنوعاتى و چه افرادى تحويل جامعه داده است . آن وقت بايد ديد آيا دين آن طور كه لنين گفته است آدمهاى ضعيف ، ترياكى صفت و تخدير شده به وجود آورده است ، يا افرادى عاشق صفت و شادمان و مجذوب و خوشبين و نيرومند و فداكار و با استقامت ؟ 25 . در صفحه 215 گفتيم كه ويليام جيمز مىگويد در ما غرايزى هست كه با حسابهاى مادى جور نمىآيد . . . يعنى مبدأ و منشأ و غايت و مقصدى ديگر دارد . علاقه فطرىِ جزء و فرع است كه مىخواهد به اصل و مبدأ و مركز خود بازگشت كند . دين ، هم خاصيت عشق را دارد و هم خاصيت علم را : 26 . دين ، هم خاصيت عشق را دارد و هم خاصيت علم زيرا هم گرم كننده و علاقه مند كننده است و هم پرتوافكن است و آدمى را به حل مجهولات علاقه مند مىكند . دين شخصيت و وقار و سنگينى مىدهد ، هم جاذبه دارد و هم شادمانى ، فداكارى و آزادمنشى